İzmir Çankaya’daki eski Turuncu Kafe, Kolektif Kültür Merkezi (KKM) olarak yeniden kapılarını açtı. Merkezin gönüllüleri, sanata erişimin güçleştiğini ve kendi ürettiklerini sergileyecek alan bulmanın zorlaştığını söylüyor. Üniversite öğrencileri, film gösterimlerinden müzik atölyelerine uzanan çalışmaları dayanışmayla yürütüyor.
Bir arkadaşın getirdiği enstrüman, dayanışmayla edinilen bir projektör, kurulmak istenen kütüphaneye bağışlanan bir kitap… Halkevleri’nin işlettiği eski Turuncu Kafe’de öğrenciler, ellerindeki imkânları bir araya getirerek ortak bir üretim alanı kuruyor. Kimi duvarları boyamaya yardım ediyor, kimi dersinin olmadığı gün gelip merkezin kapısını açıyor. Bir film göstermek, müzik yapmak ya da atölye düzenlemek isteyen öğrenci toplulukları da bu alanı kullanabiliyor.
Kolektif Kültür Merkezi’nin çıkış noktasında gençlerin sinemaya ya da konsere gitmekte yaşadığı maddi güçlükler kadar, kendi ürettiklerini paylaşabilecekleri bir yer bulma ihtiyacı da var. Kolektif Kültür Merkezi gönüllülerinden Elay Geyik, kültür merkezi fikrinin “tam da bu sıkıştırılmışlıktan” doğduğunu söylüyor. Geyik, sanatlarını kampüslere, grevlere, eylem alanlarına ve sokaklara taşımaya devam edeceklerini anlatıyor.
Bugüne kadar ekoloji ve vegan topluluklarının etkinliklerine ev sahipliği yapan merkez, 15 Kasım Pazar günü saat 19.00’da düzenleyeceği “Üniversiteli Emeğiyle Sanat Panayırı”nda çalışmalarını sergilemek isteyen bağımsız sanatçılara da alan açacak.
Geyik, merkezin nasıl doğduğunu, gündelik işleyişini ve bu ortak üretim alanına kimlerin nasıl katılabileceğini Seferi Keçi’ye anlattı.
‘O alanı biz kurabiliriz’
– Kültür merkezi fikri nasıl doğdu? Burada neler yapmak istiyorsunuz?
Bizler üniversite öğrencileri olarak yıllardır neoliberalizmin kuşattığı ve kendi çıkarları için yeniden düzenlediği bir kültürün içinde büyüdük. Bu koşullar altında sanatın üretimi dönüştürülmüş ve ulaşılabilir olmaktan çıkmıştı. Ne sinemaya ne de konsere gidebilir hâle gelmiştik. Bizler yoksullaştırılırken sanata erişimimiz de bundan dolayı bir hayli geriletilmiş durumda. Üretim yapabileceğimiz ve ürettiğimiz sanatı sergileyebileceğimiz alanlar da elimizden alınmış durumda. Kültür merkezi fikrimiz tam da bu sıkıştırılmışlıktan doğdu. “Kendi ürettiğimiz sanatı sergilemek için o alanı ‘biz’ kurabiliriz,” dedik. “Filmleri, resimleri, tiyatro oyunlarını birlikte üretebilir, birlikte tartışabiliriz,” dedik. Adı da bu yüzden “Kolektif Kültür Merkezi”. Buradaki her şeyi kolektif emekle var eder, hiçbir emeği değersiz ya da alınıp satılabilir görmeyiz.
– İzmir’in kültür sanat hayatında nasıl bir ihtiyaca karşılık vermek istiyorsunuz? Kolektif Kültür Merkezi’nin kente ve özellikle gençlere sunacağı olanaklar neler olacak?
Öncelikle kültür sanat alanındaki bu ihtiyacın İzmir’e özgü olmadığını, ülke genelinde hissedildiğini düşünüyoruz. İzmir, kültür sanat alanında verdiğimiz bu mücadelenin sadece başlangıç noktası. İzmir’de de hâlihazırda üniversite öğrencileri olarak yürüttüğümüz sanat çalışmalarımız vardı. Burası o faaliyetlerin yürütülebileceği alanlardan biri hâline geldi. Ama bu, sanatımızın kültür merkezimizin dört duvarı arasına sıkışacağı anlamına gelmez. Biz sanatımızı eylem alanlarına, grevlere, kampüslere ve sokaklara taşımaya devam edeceğiz. Bu süreçte kültür merkezinin bir diğer amacı da öğrenciler olarak birbirimize alternatif bir dayanışma alanı sağlamak. Buranın, kamusal alanları ellerinden alınmış öğrencilerin üniversite okurken sermayenin pahalı mülklerine sıkışmadan bilgi, deneyim ve sanat üzerine paylaşımda bulunabilecekleri ve birlikte üretim yapabilecekleri bir yer olmasını istiyoruz.
Kapıyı öğrenciler açıyor, program ortak masada şekilleniyor
– Merkezin yönetimi ve gündelik işleyişi nasıl örgütleniyor? Programı ve mekânın kullanımını kimler belirliyor?
Kültür merkezi, buraya gönül vermiş arkadaşların düzenlediği bir nöbet sistemiyle açılıyor ve işletiliyor. Burada hepimiz üniversite öğrencisiyiz. Bu yüzden derslerimizin olmadığı günleri buraya ayırıyor ve merkezi dönüşümlü olarak işletiyoruz. Burada yapılan her etkinlik ve hazırlanan her program, ortak bir masada herkesin fikrine ve katkısına açık biçimde şekilleniyor. Söyleşi ve atölye gibi etkinlikleri KKM ekibi üstleniyor. Diğer etkinlikleri ise Kolektif Sinema, Kolektif Müzik ya da üniversitelerinde alan bulamayan veya sansürlendikleri için kampüste faaliyet yürütemeyen öğrenci toplulukları üstleniyor.
– Merkezde şu ana kadar hangi çalışmalar süreklilik kazandı, programınız nasıl gelişecek?
Kent gezileri, enstrüman atölyeleri, söyleşiler ve film gösterimleri bu yıl süreklilik kazandırdığımız çalışmalarımız. Tabii ki bu çalışmalar, gönüllü sayısının artmasıyla birlikte çeşitlenecek. Bu konuda burayı bir kanal olarak da kullanmak isteriz. Burada bir çalışma yapmak isteyen her arkadaşımızı Kolektif Kültür Merkezimize bekleriz.
Projektörden enstrümanlara, imkânlar ortak
– Mekânı bir etkinlik, prova, toplantı ya da atölye için kullanmak isteyen kişi ve topluluklar nasıl başvurabilir? Kullanım koşulları, ücretlendirme ve teknik olanaklar konusunda neler söyleyebilirsiniz?
Kolektif Kültür Merkezi her gün açık. İsteyen arkadaşlarımız buraya gelip alanı kullanmak istedikleri günü belirtebilirler. Ayrıca bize sosyal medya hesabımızdan da ulaşabilirsiniz. Buraya girdiğiniz andan itibaren gördüğünüz her şey, dayanışma yoluyla bize ulaşan projeksiyon perdemiz ve projektörümüz, enstrümanlarımız ve mutfağımız, tüm üniversitelilerin kullanımına açıktır. Burada ücrete tabi her şey dayanışma yoluyla karşılanıyor.
– Kültür sanata katılımın maliyeti özellikle öğrenciler için önemli bir engel. Etkinlik ve atölyeleri erişilebilir kılmak için nasıl bir yol izleyeceksiniz? Buraya gelenlerin kendi fikirleriyle üretime katılması mümkün olacak mı?
Bizler de üniversite öğrencileri olarak bu yola çıktığımız için, kültür sanata erişimimizin önündeki maddi engeli ortadan kaldırmak amacıyla etkinlikleri ve atölyeleri elimizden geldiğince parasız düzenliyoruz. Ücret almanın zorunlu olduğu durumlarda ise ücreti öğrencilerin cebini çok zorlamayacak şekilde belirliyoruz. Buraya tabii ki her arkadaşımız kendi fikri ve sanatıyla katılabilir. Kültür merkezi, bir ekibin işlettiği ve diğer arkadaşların gelip gittiği bir yer olarak değil, hepimizin birbirinden öğreneceği şeyler olduğunun farkında olarak söz sahibi olabileceğimiz ve birlikte yürüteceğimiz bir alan olacak. Buradaki sınır, arkadaşlarımızı rahatsız edecek ırkçı, cinsiyetçi, homofobik, transfobik veya türcü hiçbir söylemin üretilmemesi.
Öğrenci topluluklarına ve bağımsız sanatçılara alan
– İzmir’deki bağımsız sanatçılar, tiyatro toplulukları, öğrenci kulüpleri ve diğer kültür mekânlarıyla nasıl ilişkiler kurmayı düşünüyorsunuz? Gündeminizde ortak çalışmalar var mı?
Bu soruya en net cevap, sanırım burada yapılan işler olur. Biz burada ekoloji topluluğundan ve vegan topluluğundan arkadaşlarımızı ağırladık. Kendi atölyelerini ve etkinliklerini burada yaptılar. Daha önce de bahsettiğimiz gibi, enstrümana erişimi olmayan müzik topluluklarına, film gösterimi ya da sinema tartışmaları yapmak isteyen sinema topluluklarına ve genel olarak etkinliklerini gerçekleştirmek için bütçe gerektirmeyen bir mekân arayan topluluklara her zaman açığız. Ayrıca burada bağımsız sanatçılara da alan açıyoruz. 15 Kasım’da bir sanat panayırımız olacak. Sanatını sergilemek isteyen sanatçılarımız yerini alabilir. Tüm üniversitelilerin davetli olduğu bir etkinlik gerçekleştireceğiz. Ancak tekrar belirtmek isteriz ki Kolektif Kültür Merkezi yalnızca Çankaya’da bulunan iki katlı bir binadan ibaret değil. Kültür merkezinde egemen kültüre karşı oluşturduğumuz alternatif kültürü benimseyip her yere kendi sözümüzü söyleyerek, sanatımızı ve duruşumuzu göstererek gideceğiz.
Bir bateri, bir kitap, bir dayanışma
– Merkezin giderlerini ve çalışmaların sürekliliğini nasıl karşılamayı planlıyorsunuz? Kentliler bu mekânın yaşamasına nasıl katkıda bulunabilir?
Burada her arkadaşımız, isterse kendi yetkinliklerine göre katkı sağlıyor. Örneğin resimle ilgilenen arkadaşlarımızla birlikte duvarlarımızı kendimiz boyuyoruz. Elinde enstrüman bulunan arkadaşlar, enstrümanlarını birlikte kullanabilmemiz için kültür merkezine getiriyor. Bu dayanışmayı görüp katkı sağlamak isteyenler de oluyor. Mesela Praksis bize bateri desteğinde bulundu. Burada oluşturmak istediğimiz kütüphaneye bağışlanan bir kitap bile bizim için çok değerli. Giderlerimizi de yine bu şekilde, birbirimize destek olarak, dayanışmayla karşılıyoruz. Bu anlamda bizimle dayanışmak isteyen herkese kapımız açık.
Kolektif Kültür Merkezi (KKM)
Akdeniz Mah. 1339. Sk. No: 4, Çankaya, İzmir. Merkez her gün açık.
Instagram
@kolektifkultursanat
Mekânı kullanmak isteyenler merkeze uğrayıp kullanmak istedikleri günü belirtebilir ya da Instagram hesabından ekibe ulaşabilir.
Sizin için özetledikKolektif Kültür Merkezi, İzmir Çankaya'daki eski Turuncu Kafe'de yer almaktadır. Mekan daha önce Halkevleri tarafından işletilmekteydi.
Merkez film gösterimleri, müzik atölyeleri, ekoloji ve vegan toplulukları etkinlikleri düzenlemektedir. Ayrıca bağımsız sanatçılara çalışmalarını sergileyebilecekleri alanlar sunmaktadır.
Üniversite öğrencileri gönüllü olarak merkezin kurulmasında yer almıştır. Öğrenciler ellerindeki imkânları bir araya getirerek, bağışlanan enstrümanlar, projektör ve kitaplarla ortak bir üretim alanı oluşturmuştur.
Sanat Panayırı 15 Kasım Pazar günü saat 19.00'da düzenlenecektir. Etkinlikte çalışmalarını sergilemek isteyen bağımsız sanatçılara alan açılacaktır.
Merkez, gençlerin sinemaya veya konsere gitmekte yaşadığı maddi güçlükler ile kendi ürettiklerini paylaşabilecekleri bir yer bulma ihtiyacından doğmuştur.
