- Mavi Bayrak’ın sürdürülebilirliği ödülü almaktan daha zor - Ağustos 5, 2026
- Dikili’de halk Küba için buluştu: Ambargoya karşı ‘güneş toplama’ seferberliği - Temmuz 28, 2026
- Hamza Rüstem Fotoğraf Evi Müzesi’nde neler oluyor? - Temmuz 23, 2026
Türkiye, Mavi Bayrak unvanlı plaj sayısı açısından dünya üçüncüsü. Deniz suyu kalitesini belirleyen önemli koşulların başında gelen kanalizasyon ve atık yönetimi Mavi Bayrak kriterleri açısından son derece önemli. Ancak buna rağmen Mavi Bayraklı bazı plajların bulunduğu kıyı ilçelerde kanalizasyon ve arıtma sistemi bile yok. Bu koşullarda Mavi Bayrak programının nasıl işlediğine dair sorulara yanıt aradık.
Halk sağlığını ilgilendiren en önemli sorunların başında deniz suyu kalitesi geliyor. Özellikle içinde bulunduğumuz şu sıcak yaz günlerinde. Deniz tatillerinde tercih edilen Ege kıyılarında mükemmel koylara, berrak sulara sahip çok sayıda belde mevcut. Ancak kötü haber şu ki bu beldelerin çoğunda arıtma ve kanalizasyon tesisleri ya hiç yok ya da geçici çözümlerle idare ediliyor. Kanalizasyon atıklarının ileri arıtma olmadan denize verilmesi yaz aylarında deniz suyu kalitesinde bariz düşüşe yol açıyor.
Altınoluk’tan Ayvalık’a, Dikili’den Çandarlı’ya çoğu tatil beldesinde altyapı en az 40-50 yıl önceki kapasiteye göre planlanmış durumda. Bu bölgelerde artan yapılaşmayla birlikte çoğalan nüfus eski altyapıya ekleniyor. Bu da sorunları her geçen yıl daha da ağırlaştırıyor.
Deniz kirliliği ile ilgili ilk tespitlerin 2012’de TÜBİTAK raporlarına yansıdığı Dikili bu açıdan sembolik bir örnek. Yıllardır arıtma ve kanalizasyon tesisi bekleyen Dikili’de üç adet Mavi Bayrak plajı var. Kamuoyu baskısı ve tepkiler çoğalınca İzmir Büyükşehir Belediyesi süreci kendi kaynaklarıyla yürütmeye karar verdi ve projenin yapımına başlandı. Dikilililer temiz bir denize kavuşmak için 2027 yılını bekleyecek.
Yüzdüğümüz suyun kalitesi ne durumda?
Türkiye’de yüzme sularının kalitesi, 2019’dan bu yana “Yüzme Suyu Kalitesinin Yönetimine Dair Yönetmelik” kapsamında değerlendiriliyor. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü tarafından geliştirilen Yüzme Suyu Talitesi Takip Sistemi’nin web sayfasında Türkiye’deki tüm yüzme alanlarının su kalitesini izlemek mümkün. Sistem kapsamında yüzme sularından 15 günde bir numuneler alınarak analiz ediliyor ve sonuçlar laboratuvardan geldikten sonra sistem üzerinde otomatik olarak yayınlanıyor. Bu analizlerde insan ve bazı sıcak kanlı hayvanların sindirim sisteminde bulunan, su ve gıda güvenliğinde dışkı kaynaklı kirliliği belirlemek için kullanılan Escherichia Coli ve İntestinal Enterokok bakterilerinin deniz suyunda bulunup bulunmadığı kontrol ediliyor.
Deniz suyu kalitesine dair resmi raporlarda ”İyi”, ”Orta’, ”Kötü” kategorileri bulunuyor. Mavi Bayrak’lı Dikili Belediye Halk Plajı bu yaz başından itibaren ölçümlere göre iki defa ”Orta” not almış. Ayvalık’taki Mavi Bayrak’lı Kapri Plajı ise 1 ve 14 Temmuz’da yapılan ölçümlerde Escherichia Coli ve İntestinal Enterokok bakterileri açısından yüksek sayısal değerlere ulaştığı için ”Orta” bulunmuş. Gazete Ayvalık’ta yer alan bir haberde de resmi raporların deniz suyu kalitesinde sorun olmadığını iddia etse bile, ilçede kanalizasyon sorunu ve atık yönetimindeki eksikliklerin devam ettiğine dikkat çekiliyor.
Plajların 33 kriteri karşılaması gerekiyor
Mavi Bayrak güvenilir, temiz su ve plaj demek. Foundation of Environmental Education adında kâr amacı gütmeyen sivil toplum örgütü tarafından verilen bir çevre ödülü olan Mavi Bayrak programı, ülkemizde 1993 yılından bu yana, Turizm Bakanlığı’nın liderliğinde Türkiye Çevre Eğitim Vakfı (TÜRÇEV) tarafından yürütülüyor. Bu ödülü almak için plajların 33, marinaların ise 25 kriteri karşılaması gerekiyor. Bu kriterler arasında kanalizasyon ve atık yönetimine de yer veriliyor. Hem plajlar hem de marinalar için atıkların ve kanalizasyon sularının kontrolüne yönelik zorunlu maddeler var.
Ayrıca yüzme suyu kalitesinden plaj temizliğine, çöp kutusu ve atık konteyneri sayısından plajda bulundurulması gereken ilk yardım malzemelerine, engelli tuvaletinden erişim rampasına gerekli donanımları içeren pek çok detay söz konusu. Mavi Bayrak verilebildiği gibi geri alınabiliyor da.
Yunanistan’da 9 plajın Mavi Bayrak statüsü geri alındı
Peki, deniz suyu kalitesi açısından bakıldığında, dünya genelinde en çok Mavi Bayrak’a sahip üçüncü ülkenin Türkiye olması bu konuda iyi bir noktada olduğumuz anlamına geliyor mu? Örneğin bu konuda dünya ikincisi olan Yunanistan’a baktığımızda, Mavi Bayrak verilen Paros ve Sakız adalarındaki toplam dokuz plajın unvanının geri alındığını görüyoruz. Denetimleri yapan Yunan Doğayı Koruma Derneği (HSPN) yetkilileri Mavi Bayrak ödülünün yalnızca deniz suyunun temiz olmasına bağlı olmadığını, çevre yönetimi, güvenlik, erişilebilirlik ve ziyaretçi hizmetleri gibi çok sayıda kriterin eksiksiz yerine getirilmesi gerektiğini vurguluyor. Buna rağmen Yunanistan Mavi Bayrak kriterleri açısından Türkiye’ye göre çok daha ileri düzeyde olmaya devam ediyor. Ülkedeki Mavi Bayrak’lı plajların tümünde ahşap yürüyüş yolları, cankurtaran kuleleri mevcut. Halk plajlarında tuvalet sayısı ve genel temizlik üst düzeyde. Türkiye’dekilerin aksine oteller plajlarını bedelsiz halka açıyor ve tüm plajlarda ilk yardım ünitesi olmak zorunda. Ayrıca deniz suyu analiz sonuçlarının komşudaki belediyelerin web sayfalarında güncel olarak yayınlanması şeffaflık açısından önemli bir detay.
TÜRÇEV’e sorduk…
Mavi Bayrak konusundaTürkiye’deki tek yetkili kurum olan TÜRÇEV’e başvurarak Kuzey Ege plajları özelinde merak ettiklerimizi Mavi Bayrak Program Asistanı Melisa Demir’e sorduk.
– TÜRÇEV olarak 2026 yılı itibariyle İzmir ve Kuzey Ege kıyılarında Mavi Bayrak verilen plaj sayısı nedir?
– 2026 yılı itibarıyla İzmir ve Kuzey Ege İlleri Şubesi faaliyet alanında yer alan illerimizde; Aydın’da 39, İzmir’de 60, Balıkesir’de 45, Çanakkale’de 14, Tekirdağ’da 10, Bursa’da 4 ve Kırklareli’nde 1 olmak üzere toplam 173 plaj Mavi Bayrak Ödülü almaya hak kazanmıştır.
– Ayvalık’ta Mavi Bayraklı plaj sayısı önceki yıl 22 iken bu sene verdiğiniz ödüllerde bu sayı 17’ye geriledi. Bunu neye bağlıyorsunuz?
– Tesisler, ödül yılından önceki Kasım ayında, ilgili sezon boyunca Mavi Bayrak kriterlerini yerine getireceklerine ilişkin taahhütleri kapsamında başvurularını yenilemektedir.
Bu nedenle yıllar içerisinde ödül alan plaj sayılarında, ilgili plajların kriterleri karşılama durumlarına bağlı olarak değişiklikler yaşanabilmektedir. Bununla birlikte, ilçede Mavi Bayraklı bireysel yat sayısındaki artış sayesinde Ayvalık’ta dalgalanan toplam Mavi Bayrak sayısı 31’e ulaşmıştır. Bu kapsamda 2026 yılı itibarıyla ilçede 17 plaj, 1 marina ve 13 bireysel yat Mavi Bayrak ödülüne hak kazanmıştır.
– Peki, yat turizminin çevresel riskler başta olmak üzere Mavi Bayrak kriterleri açısından olumsuz tarafları yok mu?
– Mavi Bayrak Programı kapsamında bireysel yatların programa katılımı; denizlerin korunması, deniz kaynaklı kirliliğin azaltılması ve denizciler arasında çevre bilincinin geliştirilmesi açısından önemli katkılar sağlamaktadır. Programa katılan yatların sayısındaki artış; deniz turizminin çevresel etkilerinin azaltılmasına, yürürlükteki denizcilik ve çevre mevzuatına uyumun teşvik edilmesine ve yat sahipleri, kaptanları ile mürettebatın bağlı bulundukları marinalar ve yerel yönetimlerle birlikte yıl boyunca gerçekleştirecekleri çevre eğitimleri sayesinde çevre farkındalığının güçlendirilmesine katkı sunmaktadır. Bu nedenle Mavi Bayrak Programı, yat turizminin olası çevresel risklerini azaltmaya yönelik önemli bir uygulama olarak değerlendirilmektedir.
– Mavi Bayrak statülü plajlara denetim nasıl yapılıyor ?
– Mavi Bayrak Ödülü almaya hak kazanan plajlarda sezon öncesinde bir ön denetim, sezon içerisinde ise bir sezon denetimleri gerçekleştirilmekte. Bunun yanı sıra, gerekli görülen durumlarda habersiz kontrol denetimleri de yapılabilmektedir. Denetimler; tesis yetkilileri ile il ve ilçe düzeyindeki ilgili yerel sorumluların katılımıyla gerçekleştirilmekte olup, Mavi Bayrak Programının dört ana başlığı altında yer alan 33 kriter doğrultusunda kapsamlı incelemeler yapılmaktadır. Çevre eğitimi ve bilgilendirme, yüzme suyu kalitesi, çevre yönetimi ile can güvenliği ve hizmetler başlıklarında gerçekleştirilen değerlendirmeler raporlanmakta; eksikliklerin giderilmesi için gerekli yönlendirmeler yapılmaktadır.
– 33 kriter düşünüldüğünde deniz suyunun temizliği ne derece önemli, sıralamada yeri nerede?
– Yüzme suyu analizlerinin Mavi Bayrak Programı’nda önemli bir yeri var. Ödülü belirleyen olmazsa olmaz bir kriter. Mavi Bayraklı plajlarda güncel yüzme suyu analiz sonuçlarını ilan etmek bir zorunluluk. Bu analizler Mavi Bayrak panosundaki ilgili yere asılmak zorunda. Yüzme suyu analizlerini ilan etmenin yanında, analiz sonuçlarının uygunluğu konusundaki takip de mavi bayrağın devamlılığı için ayrı bir önem taşıyor. Vatandaşların bulundukları bölgede analiz sonuçlarını dikkatlice kontrol etmesi ve uygunsuz bir sonuçla karşılaştıklarında ilgilileri haberdar etmeleri önem taşıyor. Yüzme suyu analiz sonuçları çoğu ilde Sağlık Bakanlığı İl Müdürlükleri web sayfalarında ilan edilmekte. Diğer sonuçlar İl Halk Sağlığı Müdürlüklerinden elde edilebilir.
Vatandaşlar bölgelerindeki plajlara ait yüzme suyu analiz sonuçlarını http://yuzme.saglik.gov.tr/ adresinden edinebilir. Yüzme suyu analizleri Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın finansörlüğünde, Sağlık Bakanlığı’nın İI Müdürlükleri’nce gerçekleştiriliyor. Numuneler, yöresel sağlık ocakları tarafından alınıyor. Analizler illerde halk sağlığı laboratuarında yapılıyor. Numune noktaları gelen talepler doğrultusunda İl Sağlık Müdürlükleri ve İl Mavi Bayrak Komisyonu koordinasyonunda belirleniyor ve ihtiyaç durumunda ilave veya iptal edilebiliyor.
– İzmir ve Kuzey Ege’de önceden Mavi Bayrak ödülü alan, sonrasında kriterleri karşılamadığı için ödülü geri alınan plaj var mı? Varsa hangileri?
– 2026 yılı itibarıyla İzmir ve Kuzey Ege İlleri Şubesi faaliyet alanında bulunan Balıkesir’de 2, Çanakkale’de ise 1 olmak üzere toplam 3 plaj, Mavi Bayrak Programının temel kriterlerinden biri olan yüzme suyu kalitesi değerlendirmelerinde son dört yıla ait analiz sonuçlarının gerekli standartları karşılamaması nedeniyle 2026 sezonu için Mavi Bayrak başvurusunda bulunamamış durumda.
- Mavi Bayrak programı hakkında bilgi için: Mavi Bayrak Türkiye | TÜRÇEV | Türkiye Çevre Eğitim Vakfı
Bir cevap yazın
Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.